A’DAN Z’YE KREDİ BORCU VE YASAL TAKİP SÜRECİ

Kredi borcunun öden(e)memesi ve dolayısıyla yasal takip sürecinin başlaması özellikle son yıllarda gerek pandemi, gerekse enflasyon, işsizlik gibi farklı ekonomik nedenlerden dolayı sıklıkla rastlanan bir durum haline geldi. Türkiye Bankalar Birliği verilerine göre, 2022 yılı şubat ayı sonu itibarıyla bireysel kredi ve kredi kartı borcundan dolayı bankalarla yasal takip süreci devam eden kişi sayısı 4 milyon 138 bin 581’e ulaştı. Türkiye’de ‘finansal okuryazarlığı’ yükseltme motivasyonuyla yola çıkan Moneye, finansal huzurun önce ‘birey’den geçtiğini bilerek, ‘finansal iyilik hali’ni sarsan sorunların başında gelen kredi borçlarının yasal takibe düşmesi durumunda ortaya çıkabilecek süreçlere ilişkin kredi borçlularının merak ettiği konuları ve önerilerini şöyle sıralıyor:

Bankalar kaç adet taksit ödenmezse ihtarname gönderir, yasal takip ne zaman başlar?

Bankalar istese bir taksit ödemesinin dahi geciktirdiğinde ihtarname gönderebilir ama genellikle üst üste 2. ve 3. kredi taksitleri ödenmediğinde ödeme için 30 gün süre olduğuna dair ihtarname gönderir. 90 gün içinde borç ödenmezse yasal takip süreci başlar. Banka, sözlü veya yazılı olarak ulaşıp borcun ödenmesi gerektiğini hatırlatır.

90 günlük süreçte borca faiz gelir mi?

Evet. Bu süreçte kullanılan kredi faiz oranının en fazla %30 fazlası olabiliyor.

Maaşa haciz gelir mi?

Maaşın sadece dörtte birine haciz koyulabilir. Birden fazla alacaklı olması durumunda ise sıra ile maaşa haciz işlemi yapılabilir. Yani bir alacaklı borcunu tahsil ettiğinde sıra diğer alacaklıya gelir.

Banka avukatları mutlaka ulaşır?

Bankalar müşterilerin güncel mernis adreslerine ihtarname gönderir, bankaya bildirilen telefon bilgisinden ulaşır. Ulaşamadıklarında, bankaya bildirilen ‘ulaşılacak kişi’ bilgilerinden ve aile bireylerinin varsa o bankadaki bilgileri üzerinden iletişime geçer, açık bir şekilde kredi ilişkisinden bahsetmeseler de borçluya  nasıl ulaşabileceklerini sorarlar. Öte yandan kredi çekildikten sonra ikametgahlar değişebilir.

Banka ya da avukatın telefon aramalarına çıkmamak süre açısından  kurtarır mı?

Hayır aksine iletişimde olmamak güveni daha da zedeler, borcun arkasında olunmadığını hissettirir.

Banka avukatı ile pazarlık yapma şansı var mı?

Net şekilde ‘var’ ya da ‘yok’ demek doğru olmaz ancak haciz işlemlerinde lüks sınıfına girmeyen eşyalar haczedilemediği ve maaşın en fazla %25’ine el konulabildiği için, bankalar genel olarak tüm borcu tahsil edemez. Bu sebeple banka avukatları anlaşma yoluna gidebiliyor, bazen de bankanın politikasına göre her avukat anlaşmaya yanaşmayabilir.

Banka ihtarname gönderdikten sonra yapılandırma yapar mı?

Yapılandırma işlemi yasalar dahilinde bankanın inisiyatifinde. Ancak bankalar genellikle müşteri yapılandırma taleplerine olumlu dönüyor. Haciz işlemleri başlamadan önce yapılandırma şartları için görüşmekte yarar var.

Hacizli borç taksitlendirilebilir mi?

Banka ve borçlu anlaşamazsa, borca yetecek miktarda mal haczedilir ise icra dosyasında talepte bulunarak 4 eşit taksit ile borç ödeme seçeneği sunulur. Ancak ödeme yapılmaz ise ceza davası da söz konusu…

Kefilin durumu ne olur?

Bankalar öncelikle asıl kredi sahibinden borcu tahsil etmeye çalışır, asıl kredi sahibine ulaşamıyorlarsa kefile dönerler. Kefil krediye imza attığı anda tüm borçtan kredi sahibi kadar sorumlu olur ve borç gecikmeye düştüğünde kefil aranır, haberdar edilir. 90 gün dolmadan önce ödeme yapması istenir. Ayrıca kefilin de kredi notu düşer.

Sonuç olarak; Moneye der ki “Her borç ödenir, yeter ki sağlıklı olalım.” İlk adım ‘içe kapanma değil harekete geçme ve önlem zamanı’ demek! Tek tek bankaları arayıp randevu almalı ve konuşulmalı. Durumdan kaçmak yerine yüzleşip bu borcu hızlıca ödemeye kararlı olunduğu net olarak söylenmeli. Gerekirse on yıllık da olsa bu plana sadık kalınacağının sözü verilmeli. Bu durumla ilgili Moneye mobil aplikasyonu ile Para Uzmanı kadrosundan yardım alınabilir. Moneye, kullanıcısına harcamalarını kaydetme ve hedefler koyabilme imkanlarının yanı sıra farklı hedeflere yönelik kapsamlı yolculuk kurgularıyla finansal karar alma yetilerini artıran testler sunuyor.

Krediyi erken kapatmanın avantajları var mı, kredi notu nasıl etkilenir?

Günümüz şartlarında borcu olmayan kişi yok denecek kadar az… Hayat pahalılığı ve alım gücü gibi finansal dinamiklerin etkisiyle birçok gider karşısında, kredi kartlarının yetersiz kaldığı durumlar ya da ani ödeme krizlerinde olduğu gibi, ev ve araç almak gibi ‘iyi borç’ olarak tanımlanan ödemeler için banka kredileri kurtarıcı olarak görülüyor. Dolayısıyla kredi notunun yüksek tutulması günümüzde lüks değil başlıca ihtiyaçlardan biri. Krediye ihtiyaç olduğunda ona yetecek notun da olması lazım. Kredi notu, hayatın her yerinde; araç kiralarken, ticari ilişkiler kurarken, senetle beyaz eşya alırken, GSM operatörlerinden taksitle cep telefonu alırken, sigorta yaptırırken bile ‘FİNANSAL KARNE’miz olan kredi notumuza bakılır. Şimdi gelelim krediyi erken kapatmanın detaylarına… Gerçekten avantajlı mı, gerekli mi gereksiz mi, bir zararı var mı ya da kredi notunu nasıl etkiliyor?

Öncelikle, krediyi erken ödemek ile gününde ödemek arasında kredi notunu etkilemesi açısından bir fark  yok. Örneğin, her ayın 10’u ve 15’i arasında kredi ödenmesi gerekiyorsa, ayın 9’unda ödeme yapılması ile 14’ünde ödeme yapılmasının kredi notuna pozitif etkisi yok, zamanında ödenmesi yeter.

Öte yandan, krediyi erken kapatmakla ilgili ‘kredi notunu yükseltir’ gibi bir genel kanı var ancak sanıldığının aksine direkt yükseltme etkisi göstermez ancak dolaylı yoldan olumlu etki eder. Krediyi erken ödemek çok büyük bir avantaj sağlamaz ancak geç ödemek de olumlu sonuçlar doğurmayacağı için erken ödemek dolaylı olarak faydalıdır. Kredi borcunu erken kapattığında, bankalar

-Gününden önce ödeme yapıldığında, ‘gününde ödeme yapılmış’ gibi olumlu görür.

-İnternet bankacılığı, bankamatikler ve SMS yoluyla da kredi vermek için kampanyalar sunar.

-Birçok banka mobil servisleri ile anında hazır kredi limiti seçeneği sunar.

-İkinci bir kredi alımı için kredi limitini de artırabilirler.

-Ödenecek tutara bir indirim de uygulanır.

Yalnız bu noktada kredinin alındığı dönem ile kapatılacağı dönem arasında faiz farkı önemine dikkat edilmesi gerekiyor.

Eğer düşük faiz ile kredi alınmış ve bu kredi kapatılmak istendiği zaman faizler yükselmişse; faizin büyük bir kısmını zaten ödendiği için krediyi kapatmak mantıklı bir tercih olmayabilir. Kredi çekildikten sonra eğer üzerinden uzun zaman geçmeden erken kredi kapatma işlemi yapılırsa; bu durumda maddi açıdan kar edilebilir.

Öte yandan Moneye para uzmanları, toplu para bulunması durumunda, ilk kapatılması gereken  borcun, günümüz koşullarına göre faizi yüksek kalan borçlar olmasını tavsiye eder.

İSTİSNAİ DURUMLAR DA VAR

Kredi borçlarının tamamını kapatmak fayda sağladığı gibi birçok avantajı da beraberinde getiriyor, ancak burada dikkat edilmesi gereken özel bir detay var! Örneğin; konut kredisi erken kapatılacağı zaman erken kapatma cezası uygulanır. Ancak ihtiyaç kredisi ve taşıt kredisi çeken tüketiciler, herhangi bir ceza ödemeden kredilerini kapatabilir.

Her ne olursa olsun, kredi notunun bir günlük ödeme gecikmelerinde dahi düşebileceği unutulmamalı.

Banka kredileri önemli bir ödeme aracı. İstek ve ihtiyaç ayrılmalı, borçlar kategorize edilmeli, önceliklendirilmeli, bir kredi borcu başka bir krediyle kapatılmamalı. Alınan her kredi, ödeyememe ya da taksit geciktirme durumunda, kredi notunu düşürür.

Son Yazılar